Skip Ribbon Commands
Skip to main content
NL FR EN

 GEN-STAR: Gender-sensitieve behandeling en preventie voor alcohol- en druggebruikers

 GEN-STAR: Programmes de traitement et de prévention genres pour des consommateurs d’alcool et drogues

 GEN-STAR: Gender-sensitive treatment and prevention services for alcohol and drug  users

Significante genderverschillen zijn reeds wereldwijd gerapporteerd met betrekking tot het gebruik en misbruik van alcohol, medicijnen en illegale substanties. In België zijn er maar weinig empirische studies uitgevoerd die gericht waren op deze genderproblematiek binnen het domein van de vermindering van de vraag naar drugs. Om een beter inzicht te krijg over de gendergevoeligheid bij behandelings- en preventie-initiatieven voor alcohol en druggebruikers, werd het GEN-STAR project door BELSPO geselecteerd voor financiering in het kader van de 2015 oproep tot het indienen van onderzoeksvoorstellen bij het Federale Onderzoeksprogramma Drugs. Het algemeen doel van deze studie is om de beschikbaarheid en de noodzaak te beoordelen van gender-sensitieve benaderingen in preventie- en behandelingsinitiatieven in België. Ook zullen de obstakels en uitdagingen worden bestudeerd die ervaren worden door vrouwelijke druggebruikers wanneer zij toevlucht zoeken bij de bestaande dienstverleningen. Het toepassingsgebied binnen dit onderzoek blijft niet beperkt tot illegale substanties, maar richt zich ook op alcohol, geneesmiddelen op voorschrift en NPS. Een belangrijk aspect is dat de gender-sensitiviteit niet enkel bestudeerd zal worden in het kader van behandelingen voor mensen met een middelenproblematiek, maar dat een veel bredere scope heeft van initiatieven in het continuüm van zorg met inbegrip van preventie, vroegtijdige interventies, schadebeperking en blijvende zorg. Vanuit het multidisciplinaire perspectief, zal deze studie een multi-method ontwerp gebruiken en zowel kwantitatieve als  kwalitatieve data integreren.

Het project is opgebouwd rond zes werkpakketten: (1) het mappen van bestaande initiatieven doorheen het zorgcontinuum die gericht zijn op (single-gender) vrouwen of de specifieke noden van vrouwen (mixed-gender), (2) De identificatie van goede, bestaande praktijken met een gendergevoelige aanpak voor vrouwelijke gebruikers door een literatuurstudie van international peer-reviewed publicaties, (3) De ervaringen en standpunten van vrouwelijke gebruikers over bestaande praktijken in alcohol en drugsbehandeling of preventie, maar ook bovenal de barriers om er gebruik van te maken, zullen verkend worden via semi-gestructureerde in-depth interviews. (4) De kwantitatieve data voor België die reeds voor handen is zal verder geanalyseerd worden om de ‘gender gap’ te onderzoeken tussen de algemene populatie en de populatie die de weg naar behandeling vindt. (5) De meningen van experts zullen bevraagd worden over de resultaten en de noodzaak aan diensten of programma’s die zich richten op vrouwelijke gebruikers. Tevens zullen de voorwaarden besproken worden om dit type diensten te implementeren. (6) De belangrijkste onderzoeksresultaten zullen in coherente en gegronde (beleids)aanbevelingen geïntegreerd worden.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door een samenwerking van de Universiteit Gent (Prof. W. Vanderplasschen), Hogeschool Gent (Prof. T. Van Havere) en het Programma Drugs van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (dr. L. Gremeaux) en dit met ondersteuning van verscheidene nationale en internationale experten op het gebied van gender(problematiek).  
​​
Des différences significatives ont été observées dans le monde au sujet de la consommation (abusive ou non) d’alcool, de médicaments soumis à prescription médicale et de substances illicites chez les hommes et les femmes. En Belgique, peu d’études empiriques se sont focalisées sur les questions du genre dans le cadre de la réduction de la demande de drogues. Afin de comprendre la prise en compte du genre dans les services de réduction de la demande de drogues en Belgique, BELSPO a choisi de financer le projet GEN-STAR dans le cadre de l’appel 2015 pour des propositions de recherche du Programme fédéral de Recherches Drogues. La vocation principale de l’étude est d’évaluer la disponibilité et les besoins d’approches de traitement et de prévention spécifiques au genre en Belgique et d’identifier les obstacles et les défis que rencontrent les femmes toxicomanes pour faire appel à ces services. Le champ de l’étude ne se limite pas aux substances illicites, mais s’étend également à l’alcool, aux médicaments soumis à prescription médicale et aux NPS. Il est important de souligner que la prise en compte du sexe n’est pas seulement examinée dans le contexte du traitement, mais bien tout au long du continuum de soins, ce qui inclut la prévention, l’intervention précoce, la réduction des risques et les soins continus. L’étude reposera sur un modèle multi-méthodes et intégrera des données quantitatives et qualitatives d’une perspective multidisciplinaire.

Le projet s’articule autour de six chapitres de travail (work packages) : (1) identifier les initiatives existantes qui ciblent spécifiquement un sexe ou qui répondent aux besoins des femmes, (2) étudier la littérature internationale peer-reviewed en vue d’identifier les approches tenant compte du sexe proposées aux consommatrices, (3) explorer, à l’aide d’interviews approfondies semi-structurées, les expériences des consommatrices de substances et leur avis sur les bonnes pratiques et les obstacles en matière de prévention de l’abus d’alcool et de drogues et en matière de traitement, (4) analyser les données quantitatives en Belgique en vue d’évaluer l’écart entre les sexes dans la population nationale et les échantillons en traitement, (5) explorer l’opinion des experts sur les services et les programmes nécessaires pour les consommatrices et les conditions préalables à remplir pour mettre en œuvre ces services, (6) transcrire les résultats obtenus en des recommandations cohérentes et fondées.

Il s’agit d’une collaboration entre l’Université de Gand (Prof. W. Vanderplasschen), l’Université-collège de Gand (Prof. T. Van Havere) et le programme drogues de l’Institut Santé Publique (dr. L. Gremeaux) avec le support des experts nationaux et internationaux sur le sujet et problème du genre.
Significant gender differences have been reported worldwide regarding the use and misuse of alcohol, prescription drugs and illicit subtances. In Belgium, few empirical studies have focused on this gender issues in drug demand reduction. In order to get better insight on gender-sensitivity in alcohol and drug demand reduction services in Belgium, BELSPO selected the GEN-STAR project for funding in the frame of the 2015 call for proposals in the Federal Research Programme Drugs. The overall aim of this study is to assess the availability of and need for gender-sensitive prevention and treatment approaches in Belgium and the obstacles and challenges that are experienced by female substance users in utilizing these services. The scope is not limited to illicit substances, but also alcohol, prescription drugs and NPS are included. Importantly, gender-sensitivity is not only studied in treatment settings, but along the continuum of care including prevention, early intervention, harm reduction and continuing care settings. The study will apply a multi-method design and will integrate quantitative and qualitative data from a multidisciplinary perspective.

The project is structured around six work packages: (1) existing initiatives specifically targeted at (single-gender) or addressing women’s needs (mixed-gender) throughout the continuum of care in Belgium will be mapped, (2) identification of good practices of gender-sensitive approaches for female substance users the international peer-reviewed literature, (3) female substance users’ experiences and perspectives on good practices and barriers regarding alcohol and drug prevention and treatment will be explored by means of semi-structured in-depth interviews, (4) quantitative data for Belgium are further analysed to assess the ‘gender gap’ in national population and treatment samples, (5) exploration of experts’ opinions regarding necessary services and programs for female substance users and prerequisites for implementing these services, (6) integration the main findings into coherent and grounded recommendations.

The project is carried out by a collaboration between the University Ghent (Prof. W. Vanderplasschen), University College Ghent (Prof. T. Van Havere) and the Programme Drugs of the Scientific Institute of Public Health (dr. L. Gremeaux) with the support of other national and international experts on gender issues.